موزه زمان
ورودی پولی

از موزه زمان چه می‌دانید؟ تا به حال اسم این موزه به گوشتان خورده است؟ شاید در ابتدا خیال کنید این موزه به موضوعاتی نظیر «سفر در زمان» یا «نجوم» ارتباط دارد؛ اما این مجموعه دیدنی پایتخت، موزه‌ای است که به نمایش انواع ساعت و ابزار و روش‌های سنجش زمان اختصاص دارد. شاید هنوز راهی جدی و واقعی برای سفر در زمان اختراع نشده باشد؛ اما آنچه از گذشته و تاریخ‌های دور به یادگار مانده؛ دغدغه‌های مردم برای تخمین زمان، روز، ماه و سال را نشان می‌دهد.

موزه تماشاگه زمان با عمارت قدیمی و زیبای‌اش در باغی تاریخی که زمانی محل زندگی صنعتگر و کارآفرین ایرانی «حسین خداداد» بوده است؛ قرار دارد. برای آشنایی بیشتر با این موزه، همراه با تهرانیکا باشید.

موزه زمان کجاست؟

موزه زمان در محله زعفرانیه، خارج از طرح‌های ترافیک و در آدرس خیابان ولیعصر، خیابان زعفرانیه، نبش چهارراه پرزین بغدادی قرار دارد.

دسترسی به موزه زمان با مترو

ایستگاه تجریشِ خط یک مترو، حدود ۲۰ دقیقه پیاده‌روی با موزه زمان فاصله دارد.

دسترسی به موزه زمان با بی‌آرتی

ایستگاه زعفرانیه خط ۷ بی آرتی راه آهن‌تجریش، حدود ۵ دقیقه پیاده‌روی با موزه زمان فاصله دارد.

چرا باید به موزه زمان برویم؟

  • ‌‌این موزه یکی از موزه‌های فاخر تهران است که در آن ابزرآلات مربوط به محاسبه زمان به نمایش درآمده‌است.
  • ‌‌فضای بیرونی موزه شامل یک باغ بسیار سرسبز و زیباست که می‌توانید از مناظر آن برای ثبت عکس‌های یادگاری استفاده کنید.
  • ‌‌ساختمان موزه یکی از خانه‌های تاریخی تهران است که می‌توانید در هنگام موزه‌گردی با معماری آن آشنا شوید.
  • ‌‌کافه ریبار واقع در محوطه موزه محیط بسیار دلپذیری است که می‌توانید ساعات خوشی را در آن سپری کنید.
حیات موزه موزه زمان
حیات موزه

معرفی موزه زمان

موزه تماشاگه زمان اولین موزه ساعت در ایران است و در یکی از عمارت‌های قدیمی تهران با معماری خاص و گچ‌کاری‌های منحصر‌به‌فرد قرار دارد. جلوه‌های زیبای معماری این ساختمان قدیمی آبی رنگ، در کنار گچ‌کاری‌های نقش اسلیمی، آجرکاری و مقرنس‌کاری روی دیوارها، سقف و گره‌چینی دور پنجره‌ها و درهای قدی، موزه زمان را به یکی از دیدنی‌های متفاوت و جالب شهر تهران بدل کرده‌اند.

فضای زیبا و دلنشین حاکم در این عمارت، گردشی جذاب و آرامش‌بخش را برایتان رقم می‌زند. ساختمان موزه در باغی آباد و سرسبز قرار دارد که محیطی بسیار دلپذیر برای گردش و تفریح است. در گوشه‌ای از این باغ کافه رستوران «ریبار» قرار دارد که می‌توانید پس از گشت و گذار در موزه زمان، ساعات خوب و خوشی را در آن سپری کنید.

این موزه در سال ۱۳۷۸ افتتاح شد و در سال ۱۳۸۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. در موزه زمان می‌توانید با انواع و اقسام ساعت‌های قدیمی ایرانی و خارجی، ابزار سنجش زمان و تقویم‌های ایرانی آشنا شوید. ساعت‌های خارجی در این موزه، اغلب از کشورهای فرانسه، انگلیس، سوئیس و آلمان هستند.

ساعت‌های اهدایی، ساعت‌های لوکس و دکوری قدیمی، ساعت‌های مکانیکی دیواری و رومیزی، جیبی و یا مچی، ساعت رجل سیاسی از جمله ساعت‌هایی هستند که در این موزه توجه شما را به خود جلب می‌کنند. موزه زمان شامل یک باغ زیبا و یک عمارت دو طبقه است که در ادامه به معرفی بخش‌های مختلف آن می‌پردازیم.

بنای موزه زمان
بنای موزه
گچبری‌های بنای موزه زمان
گچبری‌های بنا
گچبری‌های سقف موزه زمان
گچبری‌های سقف
ساعت خورشیدی موزه زمان
ساعت خورشیدی

محوطه بیرونی موزه

محوطه بیرونی موزه به اندازه‌ی ساعت‌های قدیمی که داخل عمارت قرار دارند؛ دیدنی است. ساعت آفتابی، ساعت شنی، ساعت آبی، ساعت شمعی و ساعت روغنی یادگاری از دوران تاریخ گذشته بشر، از جذابیت‌های فضای سبز این موزه هستند که در قسمت شرقی عمارت اصلی موزه قرار دارند.

همچنین در مقابل ساختمان اصلی موزه، حوض سنگی بزرگی قرار دارد که حال و هوای خوبی به باغ‌موزه بخشیده است. دو شیرسنگی نفیس در دو طرف حوض زینت‌بخش این حوض هستند. در محوطه حیاط موزه، ماکت‌هایی از ساعت‌های ابتدایی بشر در معرض نمایش قرار گرفته‌اند که در ادامه با این ساعت‌ها و نحوه کارشان بیشتر آشنا خواهیم شد.

ساعت آبی

ساعت آبی یکی از راه‌های پی بردن به زمان، در گذشته بوده است. نحوه‌ی کار آن بدین صورت است که این ساعت از یک ظرف درجه‌بندی تشکیل شده که آن را پر از آب می‌کردند. وقتی آب به صورت قطره‌ای از سوراخ ته ظرف خارج می‌شد؛ مردم از مقدار آب باقی‌مانده در ظرف متوجه زمان می‌شدند. در دوران مصر باستان ساعت آبی به عنوان راهی برای تشخیص مدت‌زمان صحبت در دادگاه‌ها به کار می‌رفته است. جالب است مگر نه؟!

ساعت آبی موزه زمان

ساعت طنابی

ساعت طنابی یکی دیگر از ساعت‌های موجود در حیاط موزه زمان است. این ساعت از تعدادی طناب با گره‌هایی با فواصل مساوی تشکیل شده‌است. این ساعت روی یک پایه‌ی افقی نگه داشته می‌شود. ساعت طنابی با سوخت کار می‌کند. در نتیجه‌ی سوختن طناب و کاهش گره‌ها، از روی تعداد گره‌های باقی‌مانده می‌توانستند زمان را بسنجند.

ساعت طنابی موزه زمان

ساعت شنی

حتما با ساعت شنی به خوبی آشنایی دارید. امروزه هم از ساعت‌های شنی برای تزئین و دکور و یا گاهی برای افزودن به هیجان بیشتر حین بازی‌های مختلف استفاده می‌شود. شیوه کار ساعت شنی به این صورت است که شن از طریق مخزن بالایی به آرامی به مخزن پایین سرازیر می‌شود. میزان شن درون مخزن زمان را نشان می‌دهد. ساعت شنی بیشتر مناسب اندازه‌گیری بخش کوتاهی از زمان است.

ساعت شنی موزه زمان

ساعت آبی مکانیکی

پس از ساعت آبی، ساعت آبی مکانیکی روی کار آمد. این ساعت از دو مخزن بزرگ تشکیل شده که آب از مخزن بالا به مخزن پایین می‌ریزد. تکه چوبی دندانه‌دار و یک چوب پنبه‌ای در انتهای مخزن پایینی قرار دارند؛ با بالا آمدن سطح آب در این مخزن، چوب دندانه‌دار بالا می‌آید و با اتصال به چرخ‌دنده، عقربه ساعت را به حرکت در می‌آورد و زمان را نشان می‌دهد.

ساعت شمعی

نحوه کارکرد ساعت شمعی بدین صورت است که بدنه یک شمع را به صورت منظم درجه‌بندی می‌کنند و با آب شدن شمع و درجه‌های باقی مانده بر روی بدنه شمع، زمان را متوجه می‌شدند.

ساعت شمعی موزه زمان

ساعت آفتابی

 ساعت آفتابی ابزاری جالب است که قدمت آن به حدود ۵۵۰۰ سال پیش برمی‌گردد. نحوه‌ کارکرد ساعت آفتابی بدین گونه است که شاخصی در وسط این نوع ساعت که آن هم اغلب از چوب است؛ وجود دارد. بر اثر تابش آفتاب، سایه‌ی تشکیل‌شده روی سطح، زمان را نشان می‌دهد. از ساعت آفتابی تا قرن ۱۸ میلادی در اروپا استفاده می‌شد.

ساعت آفتابی موزه زمان

ساعت روغنی

همان‌طور که از اسمش مشخص است؛ ساعت روغنی با روغن کار می‌کند. این ساعت دارای یک مخزن مدرج است که در این مخزن روغن خاصی ‌می‌ریزند و با روشن کردن فیتیله ساعت و سوختن روغن درون مخزن، زمان روی درجه‌های مخزن به نمایش‌ در می‌آید. جالب است بدانید ساعت روغنی علاوه‌بر نشان دادن زمان، محیط اطراف را در طول شب روشن می‌کرد.

 ساعت روغنی موزه زمان

قایق اژدها

بله درست شنیدید، قایق اژدها! قایق اژدها یکی دیگر از ساعت‌های جذاب موجود در موزه زمان است که ظاهری مثل قایق دارد. این ساعت سوختنی متعلق به چینی‌ها در گذشته بوده است.

شمعی به صورت خوابیده در بخش میانی قایق قرار دارد و وزنه‌هایی با فواصل معین از لبه‌های قایق آویزان شده‌اند. در طول شبانه‌روز، زمانی که شمع می‌سوزد، به تدریج باعث سوختن ریسمان‌های متصل به وزنه‌ها می‌شود. با افتادن وزنه و برخورد آن به ظرف فلزی زیر قایق، صدایی ایجاد می‌شود که بر اساس این صدا و تعداد وزنه‌های باقی‌مانده زمان را می‌توانیم تشخیص بدهیم.

قایق اژدها موزه زمان
قایق اژدها
کافه ریبار موزه زمان
کافه ریبار

کافه رستوران ریبار

کافه رستوران ریبار در ضلع غربی باغ موزه زمان قرار دارد. کافه‌ای نسبتا بزرگ با فضای بسیار دلنشین و خوشایند که می‌توانید پس از موزه‌گردی سری به آن بزنید و ساعت خوشی را در محیط باصفای آن سپری کنید. منوی کافه ریبار از دو قسمت نوشیدنی‌ و غذا تشکیل شده‌است. منوی غذاها را انواع فست فود‌ها مانند برگر، پیتزا و پاستا تشکیل می‌دهد و در منوی نوشیدنی‌ها می‌توانید انواع قهوه سرد و گرم، شیک و چای را مشاهده کنید.

حال که به ساعت‌های موجود در فضای باز موزه زمان نگاهی انداختیم، وقت آن است که سری به داخل عمارت بزنیم. اگر در این حین کمی خسته شده‌اید؛ بهتر است اول سری به کافه رستوران ریبار که یکی از بهترین کافه‌های فضای باز تهران است بزنید!

دیدنی‌های داخل عمارت موزه زمان

عمارت موزه زمان یک ساختمان دو طبقه است که وقتی وارد آن می‌شوید با بخش‌های مختلفی روبه‌رو خواهید شد. در طبقه اول عمارت می‌توانید نگاهی به انواع ساعت‌های قدیمی اروپایی و اتاق اصفهان بیندازید. در طبقه دوم آثار هوشنگ فروتن، ابزارهای تعمیر ساعت، ساعت‌های جیبی و مچی سفارشی، ساعت‌های متعلق به دوران قاجار و ساعت‌های افراد مشهور که به موزه اهدا شده‌اند و سنگ‌های قدیمی مربوط به دوره‌های مختلف زمین‌شناسی قرار دارند.

طبقه همکف موزه زمان

طبقه همکف، موزه ساعت‌های لوکس قدیمی و اروپایی

در سالن‌های طبقه همکف، ساعت‌هایی برنزی که از قرن هفدهم تا بیستم ساخته شده‌اند را مشاهده خواهید کرد. اغلب‌ ساعت‌های این طبقه تولید شرکت‌های بزرگی مانند کرنر، ویکتور پایلارد، ال مارشان، هتزینگر، بالتازار، کاندو، مورسترک، دنیرو، پل‌بور، تیسوت و تیفانی هستند.

در این سالن ساعت‌های مکانیکی، وزنه‌ای، ساچمه‌ای و کوکی، تعدادی کنسول، ساعت شاهینی، آونگی، رومیزی، دیواری و ایستاده به نمایش گذاشته شده‌اند. ساعت‌های به سبک لویی شانزدهم و ناپلئون سوم در این بخش قرار دارند که با ظاهر خاص خودشان توجه شما را جلب خواهند کرد. این ساعت‌ها که با هنرهایی مثل مجسمه‌سازی و مینا‌کاری آراسته شدند؛ نشان‌دهنده‌ی تلفیق هنر و صنعت ساعت‌سازی در کنار یکدیگر هستند. تعدادی از این ساعت‌ها هدایایی از سوی رجال سیاسی هستند. همگی ساعت‌های این بخش از نوع کوکی و فنری هستند که اغلبشان در کشور فرانسه تولید شده‌اند. بخشی از مهمترین و باارزش‌ترین ساعت‌های این بخش عبارتند از:

ساعت‌ به سبک لویی شانزدهم
ساعت‌ به سبک لویی شانزدهم
ساعت تاقچه‌ای
ساعت تاقچه‌ای

ساعت طاقچه‌ای با نماد ونوس الهیه زیبایی یونان، و فرزندش کیوپید از جمله‌ی ارزشمندترین ساعت‌های طبقه همکف است که از جنس طلا، برنز و چینی ساخته شده‌است؛ ساعتی که در قرن نوزدهم در کشور فرانسه ساخته شده.

‌‌ ساعت طاقچه‌ای با پیکره‌ای از کیوپید، فرزند ونوس. این ساعت با الهام از داستان کیوپید و کلئوپاترا در فرانسه ساخته شده و متعلق به اواخر قرن نوزدهم میلادی است.

‌‌ ساعت طاقچه‌ای برنزی با پیکره‌ای از خدای زمان.

یکی از دیدنی‌های طبقه همکف ساعت موشکی شکلی است که تصویر کوچکی از پهلوی اول بر روی آن حک شده‌است؛ این ساعت در سال ۱۳۱۳ خورشیدی به سفارش ایران در کشور سویس ساخته شد. یادبودی است به مناسبت ساخت نخستین موشک در ایران.

‌‌ ساعت چوبی پدربزرگ ساخت کشور انگلستان از دیگر ساعت‌های نفیس مجموعه موزه زمان است. برروی این ساعت تزییناتی از جنس صدف صورتی دیده می‌شود. تنها ساعت ربع زن مجموعه موزه زمان همین ساعت زیباست.

همچنین در راهرو و پاگرد طبقه همکف که با تزیینات گچ‌بری بسیار زیبا تزیین شده و نرده‌ای از سنگ مرمر که شما را به طبقه بالا می‌رساند؛ می‌توانید چندین ساعت نفیس تک‌وزنه‌ای، دو وزنه‌ای، تک‌فنره، و دوفنره را مشاهده کنید که بر روی دیوارهای عمارت نصب شده‌اند.

موزه زمان
موزه زمان
موزه زمان
موزه زمان

اتاق اصفهان

این اتاق در طبقه همکف قرار دارد و با سایر بخش‌های عمارت از نظر طراحی کاملا متفاوت است. این اتاق کوچک با نقاشی‌های تلفیقی، مینیاتور و تذهیب آراسته شده و یکی از بخش‌های بسیار دیدنی موزه زمان است. بخش‌هایی از طاقچه‌های اتاق با الهام از اتاق موسیقی در طبقه ششم عمارت تاریخی عالی‌قاپوی اصفهان تُنگ‌بری شده‌است.

برادران روحانی طراحی گچ‌بری‌های اتاق اصفهانی‌ها را بر عهده داشته‌اند و استاد «عیسى بهادری» این طراح را با کمک استاد «محمود فرشچیان» اجرا کرده‌است. آغاز تزیینات این اتاق زیبا از سال ۱۳۵۳ آغاز شد و فرایند اتمام آن سه سال به طول انجامید. یکی از تزیینات منحصر‌به‌فرد اتاق اصفهان در موزه زمان، تابلوی گچ‌بری نمادین آفرینش در باغ عدن است که در قسمت زیر محراب اتاق قرار گرفته‌است. رنگ طلایی اتاق به دلیل ورق طلای به‌کاررفته در تزیینات است. بد نیست بدانید؛ ۹۹٪ سقف این اتاق از مس و ۱٪ آن از طلا ساخته شده‌است.

پیش از تغییر کاربری عمارت، آقای حسین خداداد از این اتاق به عنوان دفتر کار خود استفاده می‌کرد. به غیر از تابلوی آفرینش، دو عدد ساعت آفتابی، ساعت سوختی، تعدادی اشیای مرتبط با علم ستاره‌شناسی در این اتاق قابل مشاهده هستند.

اتاق اصفهان موزه زمان
اتاق اصفهان

طبقه دوم

طبقه دوم موزه زمان شامل ۴ بخش است. این بخش عمارت در گذشته به عنوان اتاق خواب و حمام کاربری داشت.

در سالن اول می‎توانید عکس‌هایی از موسسان نخستین کارگاه‌های ساخت ساعت در جهان و همچنین شماری ساعت و تندیس‌های قدیمی را تماشا کنید. همچنین در این بخش ساعت‌های نفیسی که متعلق به رجال و پادشاهان دوره قاجاریه است به نمایش درآمده که از اشیا بسیار جذاب و تماشایی موزه زمان هستند. ساعت آفتابی ناصرالدین‌شاه، ساعت‌ جیبی مظفرالدین‌شاه، ساعت احمدشاه قاجار و کامران میرزا نایب‌السلطنه، از مجموعه ساعت‌هایی هستند که در این بخش به نمایش درآمده‌اند.

در سالن دوم موزه زمان، مجموعه جالبی از سنگ‌های قدیمی، فسیل و صدف گردآوری شده‌اند که به دوره‌های مختلف زمین شناسی همچون کامبرین، دونین، اردویسین، پرمین، کرتاسه، نئوژن، تریاس، ژوراسیک و… تعلق دارند و نشان‌دهنده گذر زمان بر روی کره زمین هستند. همچنین در این سالن چندین ساعت مچی قدیمی درون ویترین‌های موزه به نمایش گذاشته شده‌اند.

در سالن شماره سه که به نام سالن تقویم نام‌گذاری شده می‌توانید ابزارهای قدیمی نجوم که برای پیدا کردن تقویم دائمی کاربری داشته‌اند را مشاهده کنید. کره‌ی سماوی که یک کره‌ی فرضی و هم‌مرکز با زمین است و در گذشته از آن برای سنجش زمان استفاده می‌کردند؛ وجود دارد. همچنین با شخصیت‌های برجسته‌ای در امور تقویم‌نویسی در زمان گذشته آشنا می‌شوید. شخصیت‌هایی نظیر ابوریحان بیرونی، اکبردانا سرشت، سیدحسن تقی‌زاده، ذبیح‌الله بهروز و محمد محیط طباطبایی. افزون بر این، ماکت قدیمی‌ترین سند تاریخ‌دار ایرانی، یعنی «کتیبه بیستون» نیز در این بخش قرار دارد.

شاید دانستن انواع تقویم‌های قومی ‌‌مذهبی ایرانی در آن زمان برایتان جالب باشد. از میان این تقویم‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد:

  • تقویم عبری، سال ۵۷۰۸ عبرانی برابر با ۱۳۲۶ خورشیدی
  • تقویم زرتشتی، سال ۳۷۱۲ دینی زرتشتی برابر با ۱۳۵۳ خورشیدی
  • تقویم ارامنه، سال ۱۹۵۰ میلادی برابر با ۱۳۲۹ خورشیدی
  • تقویم قومی طبری و دیلمی، سال ۱۵۱۰ طبری و ۱۵۷۲ دیلمی برابر با ۱۳۷۷ خورشیدی
  • تقویم قومی کردی، سال ۱۳۶۶ خورشیدی

در این سالن چندین اسطرلاب و سکه‌های قدیمی مربوط به دوران ایران باستان و دوران اسلامی، ساعت‌هایی با نقش و نگارهای اسطوره‌ای قابل مشاهده هستند.

در قسمتی از این سالن یک نقاشی مینیاتور با نقش شکارگاه وجود دارد که توسط «حاج‌رضا نقاش» و «حاج‌جواد نقاش» نقاشی شده‌است.

در سالن شماره چهار موزه زمان هم می‌توانید انواع ساعت‌های مچی نفیس و قدیمی را مشاهده کنید. اگر علاقمند به ساعت مچی هستید حتما از دیدن این بخش موزه هیجان زده خواهید شد. ساعت‌های این مجموعه ساخت شرکت‌های مهم و بزرگی همچون یونیورسال، لانژین، زنیت، پتک‌فیلیپ، واشرون و کنستانتین، هری وینستون، بولگاری، کارتیه، امگا، شوپارد، تیسوت، پیاژه، ریکا، بوم و مرسیه و کروم‌اند. برخی از ساعت‌های این مجموعه به شخصیتهای سیاسی ایران در دوره‌های قاجار و پهلوی تعلق داشته‌اند.

موزه زمان
ساعت موشکی موزه زمان
موزه زمان
موزه زمان

در بخشی از طبقه دوم ساختمان موزه زمان آثار هوشنگ فروتن به نمایش گذاشته شده‌است. به این دلیل که آثار او استفاده‌ی خلاقانه از قطعات ساعت‌های کهنه و بلااستفاده و ساخت کلاژهایی پیچیده و خاص است که سبک نوینی از هنر را ارائه کرده‌است. برخی از آثار او در سال‌های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ در شهرهای مختلف آمریکا به نمایش درآمد.

در راهروی طبقه دوم یک ویترین بزرگ و جذاب وجود دارد که در آن تمامی ابزار لازم برای تعمیر ساعت مشاهده می‌شوند. این مجموعه جالب را «محمد صادق حامد» از کارشناسان ساعت‌سازی به موزه زمان اهدا کرده‌است. در کنار ویترین، فهرستی از این ابزارهای موجود نوشته شده‌. تعدادی از آنها عبارت‌اند از:

  • چاقوی ساعت‌سازی
  • عقربه کش
  • سوزن روغن زنی
  • آچار ساعت‌سازی
  • سمبه و سمبه‌دان
  • ابزار باز کردن پشت قاب ساعت
  • طلق کش
  • و…

از دیدنی‌ترین اشیا موزه در طبقه دوم می‌توانیم به ساعت ثبت زمان یا کارت‌زنی ساخت شرکت آمریکایی سیمپلکس (Simplex) که ظاهرا به راه‌آهن تعلق داشته؛ اشاره کنیم. در اواخر قرن هجدهم میلادی برای ثبت ورود و خروج کارگران از کارخانه، ساعت کارت‌زنی ساخته شد. این ساعت با کلید مخصوصی کار می‌کرد که کارگران هنگام ورود و خروجشان، کلید مخصوص به خود را وارد سوراخ جلوی ساعت می‌کردند. شماره حک شده بر روی کلید و زمان ثبت شده؛ بر روی نوار کاغذی داخل ساعت زمان ورود و خروج را نشان می‌داد.

ساعت‌های افراد مشهور

یکی دیگر از بخش‌های جالب موزه زمان، بخش ساعت‌های افراد مشهوری است که خودشان آن‌ها را به موزه اهدا کرده‌اند. از دسته افراد شناخته شده‌ای که ساعت‌های خود را به موزه زمان اهدا کرده‌اند؛ می‌توان به جمشید مشایخی، محمد‌علی کشاورز، احترام برومند، داوود رشیدی، امین‌اله رشیدی، مصطفی رحمان‌دوست، دکتر حسابی، دکتر پرویز کردوانی، شهید آوینی و… اشاره کرد. این مجموعه را می‌توانید در طبقه دوم مشاهده کنید.

تاریخچه موزه زمان

موزه زمان، باغ موزه‌ای با مساحت ۵۰۰۰ متر مربع و عمارتی با ۷۰۰ متر زیربنا است که قدمتی بالغ بر ۸۰ سال دارد. دیرینگی باغ زیبای موزه به دوره قاجاریه و دیرینگی عمارت به دوران پهلوی اول بازمی‌گردد. هویت مالک اولیه باغ چندان مشخص نیست. تا اواخر دهه‌ی ۳۰ خورشیدی این خانه به شخصی به نام «منصور» تعلق داشت و در اوایل دهه چهل خورشیدی حسین خداداد بازرگان و کارآفرین مشهور ایرانی آن‌را در حالی که فقط عمارتی یک طبقه از خشت و گل بود خریداری کرد.

از اولین اقدامات به دستور حسین خداداد، مرمت روی سازه‌ ساختمان بود. سپس اسکلت چوبی ساختمان جایش را به اسکلت آهنی داد و در نهایت با هنر گچ‌کاری ایرانی به آن زینت بخشید. حسین خداداد مدت کمی در این خانه زندگی کرد و پیش از پیروزی انقلاب اسلامی به آمریکا مهاجرت کرد. پس از انقلاب خانه خداداد به بنیاد واگذار شد و درب‌های آن از سال ۱۳۷۸ خورشیدی با عنوان موزه زمان به روی مردم گشوده شد.

موزه زمان
موزه زمان
موزه زمان
موزه زمان

معماری و تزئینات عمارت موزه زمان

طراح عمارت جدید «مهندس ابتکار» و معماری آنرا «استاد حسین کاشی» با همکاری «حاج رمضان عباسیان» انجام داده‌اند. اگر چه ظاهر بنا از خانه‌های قجری الهام گرفته شده‌است؛ اما نشان‌های سبک هنر غربی نیز در جای جای آن مشاهده می‌‎‌شود. آن چیزی که عمارت تاریخی موزه زمان را برجسته می‌کند؛ تزییتات عمارت به خصوص گچ‌بری‌های فاخر آن است.

طراحی گچ‌بری‌های عمارات را استادان عبدالکریم نوید تهرانی، فرهاد یحیى‌پور و حاج‌علی شیعی بر عهده داشته‌اند. طراحی اتاق اصفهان را استادان عیسى بهادری و محمود فرشچیان‌ با استادی تمام انجام داده‌اند. عمارت باشکوه و زیبای موزه تماشاگه زمان از لحاظ تزیینات معماری شامل کاشی‌کاری،گچ‌بری، مقرنس، گره چینی هستند که از جمله‌ی نقاط قوت و علت شهرت این عمارت تاریخی هستند.

کار گچبری‌های عمارت حدودا یک دهه زمان برده‌است و با همکاری ۴۰ هنرمند انجام شده؛ طراحی آن تلفیقی از سبک معماری ایرانی و فرنگی است. نمای بیرونی عمارت مانند حاشیه در و سردر یادآور معماری سبک قجری است که در آن نشانه‌های هنر مدرن نیز دیده می‌شود. گچ‌بری ستون‌های طبقه همکف اجرای استاد نعمت، شکل‌بندی و قاب‌بندی سقف هنر دستان استاد حبیب و استاد عبدالله، حاشیه درها و پنجره‌ها، قسمت‌های خارجی و پاگرد طبقه همکف هنر استاد یحیى‌پور و بخشی از سرسرا نیز هنر حاج علی شیخی هستند و توسط هنرمندان زبر دست نقاش با ظرافت تمام رنگ‌آمیزی شده‌اند.

حسین خداداد کیست؟

حسین خداداد بازرگان، صنعتگر و کارآفرین ایرانی متولد تهران و درگذشته در ایالت سانفرانسکوی آمریکاست. او مالک بزرگترین کارخانه ریسندگی و بافندگی در ایران بود که پیش از انقلاب به آمریکا مهاجرت کرد و در زمینه تولید محصولات کشاورزی به موفقیت رسید. حسین خداداد مدت کوتاهی در عمارت کنونی موزه زمان زندگی کرد.

سخن آخر

امروز سری به موزه زمان در تهران زدیم و با انواع ساعت‌های جالب دکوری قدیمی، ساده، لوکس و ابزارهای تعمیر ساعت و اولین سند تاریخ‌دار ایرانی متعلق به دوران گذشته آشنا شدیم. عمارت فاخر موزه زمان یا موزه تماشاگه زمان نیز یکی از آثار هنری شهر تهران است که با معماری و تاریخچه آن نیز آشنا شدیم.

برچسب‌ها: استاد حسین کاشی، حاج رمضان عباسیان، حاج‌جواد نقاش، حاج‌رضا نقاش، حاج‌علی شیعی، حسین خداداد، عبدالکریم نوید تهرانی، عیسى بهادری، فرهاد یحیی‌پور، کافه ریبار، محمد صادق حامد، محمود فرشچیان، مهندس ابتکار، موزه زمان