خانه تیمورتاش

خانه تیمورتاش تهران، یکی از خانه‌های قدیمی واقع در شهر تهران و به جا مانده از دوره قاجار است که محلی دیدنی برای علاقه‌مندان به آثار تاریخی است. این خانه که قدمت آن چیزی حدود ۱۶۰ سال است؛ قبلا به عنوان دانشکده جنگ استفاده می‌شد. این موضوع و وجود تجهیزات جنگی و نظامی در آن باعث شده که این خانه با نام موزه جنگ هم شناخته شود. این موزه قدیمی با معماری جذاب محل نگهداری انواع سلاح‌های جنگی است که در ایران قدیم استفاده می‌شدند؛ به همین دلیل از نظر ملی ارزش و اهمیت زیادی دارد. برای آشنایی با این موزه دیدنی با تهرانیکا همراه باشید.

خانه تیمورتاش کجاست؟

موزه جنگ یا خانه تیمورتاش در مجموعه کاخ‌های باغشاه قرار دارد؛ کاخ‌های باغشاه امروزه تبدیل به دانشگاه جنگ (دانشگاه دافوس) شده‌اند. دانشگاه جنگ در خیابان کارگر جنوبی، بالاتر از میدان حر، بلوار دانشگاه جنگ، میدان گلشن قرار دارد. این مکان بیرون از طرح ترافیک و در محدوده طرح آلودگی‌ هوا قرار دارد.

دسترسی به خانه تیمورتاش با مترو

ایستگاه میدان حرِ خط دوی مترو در چند قدمی درب ورودی دانشگاه جنگ قرار دارد؛ برای همین راحت‌ترین گزینه برای بازدید از موزه‌ی جنگ، استفاده از مترو است.

دسترسی به خانه تیمورتاش با بی‌آرتی

ایستگاه بی‌آرتی آذربایجانِ خط ۴، نزدیک‌ترین ایستگاه بی‌آرتی به موزه جنگ است؛ این ایستگاه تا خانه تیمورتاش، ۱۰ دقیقه پیاده‌روی فاصله دارد.

دسترسی به خانه تیمورتاش با ماشین شخصی

نزدیک‌ترین بزرگراه به دانشگاه جنگ، بزرگراه نواب است؛ در بزگراه نواب از روی تونل توحید خود را به میدان جمهوری برسانید؛ سپس وارد خیابان جمهوری شده و ۵۰۰ متر جلوتر دست راست وارد خیابان باستان شوید؛ سومین چهارراه، تقاطع بلوار جنگ است. بعد از طی مسیر کوتاهی به درب ورودی خواهید رسید.

ساعات بازدید از موزه جنگ

زمان بازدید از موزه جنگ بسیار محدود است؛ تنها دوشنبه‌ها از ساعت ۱۴ تا ۱۸ و جمعه‌ها ۹ تا ۱۸ امکان‌پذیر است؛ اما معمولا در دو هفته عید نوروز به صورت کامل قابل بازدید است.

عمارت کلاه فرنگی دانشگاه جنگ
دانشگاه جنگ

جزئیات بخش‌های خانه تیمورتاش

با نزدیک شدن به عمارت و از همان محوطه بیرونی می‌توان انواع سلاح‌ها و ابزار جنگی که در این موزه نگهداری می‌شود را مشاهده کرد. در هر بخش از خانه تیمورتاش وسایل مختلفی نگهداری می‌شوند.

محوطه بیرونی

اولین بخش و ورودی موزه جنگ محوطه بیرونی است. در فضای سبز اطراف این موزه انواع ماشین‌ها و هوابردهای جنگی مربوط به دوره پهلوی نگهداری می‌شوند. یکی از جزئیات دیدنی محوطه بیرونی درخت‌های دوستی است که به نشانه صلح با دیگر کشورها در فضای سبز آن جا دارد، درخت دوستی با ایتالیا، درخت دوستی با جمهوری آذربایجان، پاکستان و کشور عراق مهم‌ترین درخت‌های موجود در محوطه هستند.

طبقه اول

با ورود به عمارت وارد اولین طبقه آن می‌شوید. در این طبقه سلاح‌های جنگی و ابزاری مانند ذره‌بین نقشه‌خوانی و… از دوره صفویه تا پهلوی نگهداری می‌شوند. ابزارهای جنگی موجود در این طبقه در کشورهای مختلفی مانند آلمان، انگلستان، شوروی، ایتالیا و… ساخته شده‌اند.

طبقه دوم

با بالا رفتن از پله‌های چوبی و ورود به طبقه دوم که معماری به مراتب زیباتر از طبقه اول دارد، سردیس‌های سرداران مشهور و شهدای ایرانی را مشاهده خواهید کرد. در طبقه دوم علاوه بر این سردیس‌ها که از شهید بابایی، همتی، فلاحی و… به یادگار مانده‌اند، امکان مشاهده آینه‌کاری‌های جذاب و پنجره‌های ارسی بلند که از بالا باز می‌شوند و با شیشه‌های رنگی تزئین شده‌اند را هم دارید.

زیرزمین

البته تماشای خانه تیمور تاش و موزه جنگ بدون بازدید از زیرزمین آن لطفی ندارد. در زیرزمین این خانه یک آب‌انبار بزرگ و قدیمی وجود دارد که امروزه با نورپردازی‌های زیبا بسیار تماشایی است. همچنین برای استراحت بازدیدکنندگان یک کافه کوچک هم در زیرزمین این عمارت قرار دارد.

خانه تیمور تاش
خانه تیمور تاش
خانه تیمور تاش
خانه تیمور تاش

آثار تاریخی در خانه تیمور تاش

تقریبا تمام ابزارها و سلاح‌هایی که برای جنگ در دوران پهلوی و قاجار و برخی از ابزارهای دوره صفویه در این موزه وجود دارند. این ابزارها که بیشتر در ویترین‌های مخصوص محافظت می‌شوند با جزئیات و توضیح کشف و استفاده هرکدام در معرض بازدید تماشاگران قرار دارند.

بعضی از آثار تاریخی دیدنی در این موزه عبارتند از:

  • ساعت‌های خورشیدی
  • سلاح‌های جشن‌های ۲۵۰۰ سال شاهنشاهی
  • انواع سلاح‌های گرم و سرد صفویه تا پهلوی
  • شمشیرها
  • نیزه‌های فولادی
  • انواع خنجرها
  • چاقوها
  • زره و کلاه خود
  • اسلحه‌های کلت شاه‌کش، والتر، آمریکایی
  • مسلسل یوزی
  • مین ضدخودرو
  • توپ‌انداز که هدیه امپراتوری روس به عباس‌میرزا فرزند فتحعلی شاه بود
  • ماکت ناوهای جنگی
  • هلی‌کوپتر
  • سردیس‌ها و تصاویر افراد نظامی قدیمی و جدید و…
خانه تیمور تاش
خانه تیمور تاش
خانه تیمور تاش
خانه تیمور تاش

تاریخچه خانه تیمورتاش

خانه تیمورتاش یکی از عمارت‌های قدیمی به جا مانده از اواخر دوران قاجار است؛ عنوان اول این بنا، عمارت سردار محتشم بود. بعد از سقوط حکومت قاجار و روی کار آمدن حکومت پهلوی این خانه هم مانند سایر اموال و املاک قاجاری توسط دولتمردان پهلوی خریداری شد؛ عبدالحسین تیمورتاش این خانه را با هدف استفاده شخصی از سردار محتشم بختیاری، از فرماندهان دوره قاجار خریداری کرد و بعد از خرید در آن زندگی می‌کرد.

معرفی تیمورتاش

تیمورتاش یکی از قدرمندترین مردان آن زمان بود و باتوجه به نقشی که در براندازی حکومت قاجار و روی کارآوردن حکومت پهلوی داشت؛ جز افراد مورد اعتماد پهلوی اول بود و به مرور به قدرت و تاثیرگذاری‌اش افزوده شد.

قدرت‌گیری تیمورتاش و سابقه او در دوران قاجار، رضاشاه را نگران کرد؛ تا جایی که دستور دستگیری تیمورتاش را صادر کرد. بعد از مدتی تیمورتاش در سال ۱۳۱۲ با دستور پادشاه در زندان کشته شد؛ تمام اموال او از جمله خانه شخصی‌اش به نفع دولت مصادره شد؛ سپس خانه تیمورتاش به ارتش واگذار شد و با ساخت عمارتی بزرگ روبروی آن در مرداد سال ۱۳۱۴ به دانشگاه جنگ تبدیل شد.

عبدالحسین تیمورتاش
عبدالحسین تیمورتاش
تیمورتاش
عبدالحسین تیمورتاش
سردار محتشم بختیاری
سردار محتشم بختیاری
نامه واگذاری خانه تیمورتاش به دانشگاه جنگ
نامه واگذاری خانه تیمورتاش به دانشگاه جنگ

 بعد از روی کار آمدن پهلوی دوم و به دستور او و با هدف گسترش دانشگاه جنگ ساختمانی دیگر بین این دو عمارت ساخته شد که با ساخت آن، عمارت تیمور تاش به عنوان مرکز فرماندهی و مدیریت دانشگاه تغییر کاربری داد. در سال ۱۳۹۲ طبقه اول این عمارت تبدیل به موزه نظامی شد و سرانجام عمارت کلاه فرنگی دانشگاه جنگ، سال ۱۳۹۵ با انتقال کامل ساختمان فرماندهی به یکی دیگر از ساختمان‌های مجموعه املاک دانشگاه جنگ، به عنوان موزه توسط سازمان میراث فرهنگی ثبت شد.

معماری موزه جنگ

یکی از نکات مهم در مورد خانه تیمور تاش معماری بی‌نظیر آن است. این خانه دارای سه طبقه است؛ زیرزمین، طبقه اول و طبقه دوم با ارتفاعات متفاوت. نمای اصلی این موزه آجری است که به شکلی استادانه و توسط بهترین معماران دوره قاجار طراحی و اجرا شده است اما معماری داخلی اصلی آن از نمای بیرونی هم تماشایی‌تر است. با ورود به تالار اصلی اولین چیزی که نگاه‌ها را به خود جلب می‌کند آینه‌کاری‌های سقف تالار است. در کنار این آینه‌کاری‌ها گچ‌بری‌های که با ظرافت و زیبایی در بخش‌های مختلف این بنا به خصوص سرستون‌ها کار شده؛ زیبایی فضای داخل را دوچندان می‌کند.

خانه تیمورتاش
خانه تیمور تاش
خانه تیمورتاش
سرستون
استاد علی محمدخان معمارباشی
استاد علی محمدخان معمارباشی

یکی دیگر از جلوه‌های معماری در این موزه در و پنجره‌های چوبی آن هستند که با فرم و اشکال رایج آن زمان، با شیشه‌های رنگی جلوه این بنا را بیشتر کرده‌اند. سقف قوس مانند، ایوان‌های بزرگ، پنجره‌های ارسی و… از دیگر جزئیاتی هستند که در معماری این خانه به کار رفته‌اند.

معمار خانه تیمورتاش

معمار عمارت تیمورتاش علی‌محمد معمارباشی صانعی است؛ او یکی از برجسته‌ترین معماران اواخر دوره قاجار و دوران پهلوی اول بود. او معمار بناها و عمارت‌های مشهوری از جمله کاخ صاحبقرانیه، موزه آبگینه، کاخ سلطنت‌آباد، عمارت کلاه‌فرنگی عشرت‌آباد، عمارت سردار اسعد و… بوده‌است.

خانه تیمورتاش
خانه تیمورتاش
موزه جنگ
خانه تیمورتاش

کلام آخر

خانه تیمور تاش موزه‌ای تخصصی برای بازدید از ابزارهای جنگی ایران قدیم است که تاریخچه پیشرفت نظامی کشور را می‌توان در آن مشاهده کرد. انواع سلاح‌ها و ابزار جنگی موجود در این موزه با توضیحات کامل در معرض بازدید قرار دارند. هرچند بازدید از این موزه محدودیت‌های زمانی دارد اما بازدید از آن، حتی یکبار هم که شده برای هر ایرانی ضروری است. این مقاله از مجموعه مقالات تهرانیکا در زمینه معرفی جاذبه‌های گردشگری ایران بود.

برچسب‌ها: پهلوی، پهلوی اول، پهلوی دوم، خانه تیمورتاش، دانشگاه جنگ، سردار محتشم بختیاری، علی‌محمد معمارباشی